Is AI-geletterdheid verplicht in de zorg?

AI-geletterdheid is de kennis en vaardigheid om AI verantwoord te gebruiken. De AI Act omschrijft het als de vaardigheden, kennis en het begrip waarmee mensen AI-systemen geïnformeerd kunnen inzetten en zich bewust zijn van de kansen, de risico's en de mogelijke schade van AI.

In de huisartsenpraktijk betekent dat bijvoorbeeld:

• weten dat een AI-samenvatting of AI-verslag fouten kan bevatten en het daarom altijd controleren
• geen patiëntgegevens invoeren in een openbare chatbot
• een AI-advies bij triage of medicatie zelf beoordelen in plaats van het blind over te nemen
• patiënten eerlijk kunnen uitleggen wanneer en hoe de praktijk AI gebruikt

Ja, als uw praktijk AI gebruikt. De AI Act noemt een organisatie die een AI-systeem onder eigen verantwoordelijkheid gebruikt een gebruiksverantwoordelijke. Dat geldt ook voor een kleine praktijk. Denk aan:

• spraakherkenning of Ambient AI die een consult omzet in een verslag
• AI-ondersteunde triage aan de telefoon of online
• ChatGPT, Copilot of Gemini voor brieven, samenvattingen of patiëntinformatie (lees wat daarbij wel en niet mag)
• beslisondersteuning die een advies geeft over diagnose of medicatie

Heeft de zorggroep een systeem centraal ingekocht, maak dan duidelijke afspraken over wie de AI-geletterdheid van de medewerkers regelt. Gebruiken medewerkers op eigen initiatief AI-tools voor hun werk, neem die dan ook mee.

Op 27 juli 2026 trad Verordening (EU) 2026/1744 in werking, ook wel de Digital Omnibus voor AI genoemd. Daarmee is artikel 4 herschreven.

De verplichting is dus niet geschrapt. Het is een inspanningsverplichting geworden. U moet passende maatregelen nemen, maar hoeft geen resultaat per medewerker te garanderen. De Europese Commissie en de lidstaten moeten organisaties daarbij helpen, vooral kleinere organisaties.

1. 1Breng in kaart welke AI uw praktijk gebruikt. Vergeet de tools niet die medewerkers zelf gebruiken, zoals ChatGPT.
2. 2Bepaal per rol wat iemand moet weten. Een doktersassistente aan de telefoon heeft andere kennis nodig dan een huisarts die een AI-verslag ondertekent of een praktijkmanager die een contract beoordeelt.
3. 3Leg de afspraken vast in een kort AI-beleid. Daarin staat welke tools mogen, wat er nooit in mag en wie controleert. Zie het voorbeeld van een AI-beleid.
4. 4Zorg voor uitleg of training die bij die rol past.
5. 5Leg vast wie wat heeft gedaan en wanneer. Een certificaat van deelname per medewerker maakt dat eenvoudig.
6. 6Herhaal dit bij een nieuw AI-systeem en bij nieuwe medewerkers.

Nee. De AI Act schrijft geen certificaat, examen of erkende cursus voor. Wel is het verstandig vast te leggen welke maatregelen u neemt, zodat u dat kunt laten zien als ernaar gevraagd wordt. Een certificaat op naam, met datum en onderwerp, laat zien dat iemand een training heeft gevolgd.

In Nederland krijgen de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) naar verwachting een centrale rol in het toezicht op de AI Act. In oktober 2026 was de AP nog niet officieel aangewezen als toezichthouder. Dat gebeurt pas als de Nederlandse Uitvoeringswet AI-verordening van kracht is.

Wacht daar niet op. De verplichting zelf geldt al sinds 2 februari 2025. En gaat er iets mis, bijvoorbeeld een datalek doordat een medewerker patiëntgegevens in een chatbot zet, dan kijkt de AP via de AVG ook naar de afspraken en de uitleg die de praktijk had.

De AI Act komt bovenop de bestaande regels. Werkt een AI-systeem met patiëntgegevens, dan gelden ook de AVG en de normen voor informatiebeveiliging in de zorg, zoals NEN 7510. Denk aan een verwerkersovereenkomst met de leverancier en soms een DPIA, een risicobeoordeling voor de privacy.

De zorgverlener blijft verantwoordelijk voor de zorg die hij of zij levert, ook als een AI-systeem een voorstel doet.

Elke training is gemaakt voor de huisartsenpraktijk, volgt u online in uw eigen tempo en sluit af met een persoonlijk certificaat.

• AI-geletterdheid in de zorg voor doktersassistenten
• AI-geletterdheid in de zorg voor praktijkmanagers en praktijkhouders
• AI-geletterdheid in de zorg voor huisartsen, POH en PA/VS
• Alle medewerkers: Promptschrijven in de zorgpraktijk (gratis)